Op 26 september 2009 organiseerde de Nederlandse Mycologische Vereniging een werkdag voor paddenstoelenfotografen in Zeist. De dag bestond uit een presentatie over vakkneepjes en valkuilen in de fotografie in het algemeen en de paddenstoelenfotografie in het bijzonder, een uitwisseling en bespreking van door de deelnemers meegebrachte foto's, bekijken van de camera's, een sessie foto's maken in het veld en een werksessie rond fotobewerking. In vogelvlucht kwamen zo heel veel aspecten van de moderne, digitale fotografie aan bod. De deelnemers konden zo ervaring, trucs en ideeŽn met elkaar delen, zodat iedereen, ook de organisatoren/begeleiders, er wijzer van werd! En de werkruimte was, zoals altijd tijdens bijeenkomsten waarbij mycologen betrokken zijn, vol discussie en gevuld met over hun apparatuur gebogen mensen; het verschil met andere bijeenkomsten was dat de apparatuur geen microscopen betrof, maar laptops.
Hieronder wordt een aantal foto's gepresenteerd die de deenemers en organisatoren in de maanden na de fotografenwerkdag maakten en waarbij zij een toelichting geven bij hun keuze voor het hier getoonde materiaal. klik op de foto's om ze op groot formaat te bekijken!
Judasoor door Esther Admiraal Esther Admiraal

Mijn foto's zijn beide in het Robbenoordbos in de Wieringermeer (Noord-Holland) gemaakt, aan het eind van de eerste week van november 2009. Het was bewolkt en tussen 11.00 en 12.00 uur in de ochtend.

Judasoor
Deze foto vind ik erg fraai, gezien de scherpte ervan en de compositie.

Heksenboter
Deze fotovind ik ook erg fraai, vanwege het misleidende effect ervan. Het lijkt erop dat deze zwam van zichzelf een rechtopstaande vorm heeft, maar schijn bedriegt! Het doet wat bizar aan. Verder lijkt mij de witbalans goed. Op sommige punten is de foto naar mijn idee wat overbelicht. Het mooie van alles is dat ik geen instellingen heb aangepast aan mijn camera en de foto's heb ik achteraf niet bewerkt.
Heksenboter door Esther Admiraal
Gekraagde aardster door Sonja van Baren Sonja van Baren

Gekraagde aardster
Deze foto is gemaakt in het Mariabos bij Ophemert. De avond ervoor werd ons verteld dat er daar heel veel stonden. Eerder dit jaar hebben wij, tijdens wandelingen op plaatsen waar wij ze uit het verleden wisten te staan, tevergeefs uitgekeken naar de verschillende soorten aardsterren. Dit wilden we dus wel zien. We waren nog niet eerder in dat bos geweest, maar de aardsterren waren gemakkelijk te vinden. Er stonden inderdaad heel veel in alle stadia, net iets van het pad af, gedeeltelijk onder de begroeiing (klimop). Dat en het feit dat het bewolkt was, zelfs iets miezerde, maakte het wel moeilijk een mooie foto te maken. Ik heb voor deze foto gekozen omdat er twee stadia te zien zijn en ook iets van de groeiplaats.

Paarse schijnridder
Deze foto is gemaakt in het Horsterwold tijdens de voorbereiding van een excursie op 1 november. Er stonden daar verschillende zo mooi door een waterig zonnetje beschenen dat ik er wel een foto van moest maken. Om de kleur goed te krijgen, heb ik de foto in eerste instantie onderbelicht en deze later met Photoshop Elements lichter gemaakt.
Paarse schijnridder door Sonja van Baren
Groot mosklokje door Menno Boomsluiter Menno Boomsluiter

Groot mosklokje
Een microfoto van de cheilocystiden bij Groot mosklokje samengesteld uit ongeveer tien foto's. Het aardige is dat ik pas bij het bekijken van het uiteindelijke resultaat zag dat de lamelsnede capitate (= met kopje) eindcellen heeft. Het sporenoppervlak is mooi weergegeven voor een woud van scherp afgebeelde cheilocystiden.

Denneslijmkop
Bij deze foto heb ik om de achtergrond goed te vervagen drie foto's gebruikt, genomen bij diafragma 2.8 en samengeplakt. Hierdoor zijn wat dubbele sprieten te zien op de achtergrond vanwege de wind. De camera hangt ondersteboven tot bijna op de grond. Handig met een groot lcd-scherm, waardoor je dan toch nog scherp kan stellen. Om mij heen was alles zijknat maar een vuiniszak en een oude broek doen wonderen.

Om meerdere foto's samen te voegen tot ťťn foto gebruikte ik het programma Combine ZP. Dit programma kan men gratis downloaden. Voorwaarde is dat alle foto's vanuit exact hetzelfde standpunt opgenomen werden. Alleen het punt waarop werd scherpgesteld ligt steeds iets verder naar achteren.
Denneslijmkop door Menno Boomsluiter
Grote bloedsteelmycena door Hans Meulenbelt Hans Meulenbelt

Grote bloedsteelmycena
Het geslacht Mycena behoort tot mijn favorieten. Ik laat dan ook zelden een gelegenheid voorbijgaan om een mooi bundeltje, zoals deze Grote bloedsteelmycena’s (Mycena haematopus) te fotograferen. Ik heb de oorspronkelijke foto ‘gecropped’ met behulp van het programma Irfanview. Bovendien zijn m.b.v. Irfanview enkele hoedranden selectief verscherpt. Bij het maken van de uitsnede heb ik geprobeerd de min of meer diagonale lijnen in de foto te benadrukken en een rustige achtergrond te creŽren.

Goudvliesbundelzwam
Bundelzwammen behoren tot de meer fotogenieke soorten. Toen we tijdens een NMV-excursie van het district Utrecht in de Dierentuin te Amersfoort enkele fraaie bundels van de Goudvliesbundelzwam (Pholiota aurivella) vonden in het Dinobos werd er dan ook volop gefotografeerd. Ik heb deze foto gemaakt met gebruik van een statiefje en draadontspanner. Ik heb een reeks gemaakt met verschillende belichtingen, van de door mijn camera aangegeven belichting tot 1 stop onderbelichting. Deze foto sprak me hiervan het meest aan.
Goudvliesbundelzwam door Hans Meulenbelt
Gewoon vuurzwammetje door Laurens van Run Laurens van Run

Gewoon vuurzwammetje
Foto vind ik geslaagd vanwege de keuze van de scherptediepte; zowel achter- als voorgrond redelijk onscherp, waardoor accent duidelijk op de rode paddestoelen in het midden. Toch geeft juist het onscherpe groen op de voorgrond een leuk contrast. Een vrolijk makend plaatje.

Graskleefsteelmycena
Foto maakt een serene indruk, zeer rustige sfeer. Daarbij al die tinten groen van mossen en korstmossen met die slanke paddestoel oprijzend tegen die donkere achtergrond.
Graskleefsteelmycena door Laurens van Run
Inktviszwam door Alfons Smits Alfons Smits

Via een e-mailtje werd ik geattendeerd op de heemtuin in Capelle a/d IJssel. De betreffende heemtuin is hooguit een half voetbalveld groot, maar de hoeveelheid soorten is werkelijk ongehoord: toen we de tuin bezochten, vonden wij op ťťn dag onder andere de Grijsgroene parasolzwam, Hazelaarschijfzwam, Slappe Koraalzwam, Roze stinkzwam, Gekroond geleikelkje, Zalmzwam, en natuurlijk de Inktviszwam. Een waarlijk zwammenparadijs!

Inktviszwam
Deze foto geeft naar mijn idee heel goed de mysterieuze sfeer weer die altijd om dergelijke buikzwammen heeft gehangen vanwege zijn heksenei. De foto laat een gedeelte van het volgroeide exemplaar zien en tevens het stadium van het heksenei dat op uitbreken staat. Geen technische bewerkingen.

Geschubde inktzwam
Deze foto laat naar mijn idee zien dat ook een zeer algemene soort erg mooi kan zijn. Zelf wordt ik altijd nogal aangetrokken door wat ik verloedering noem. Deze teloorgang van allerlei levende en niet levende zaken heeft vaak een onverwachte schoonheid in zich voor ieder die het wil zien. Voeg daarbij het feit dat ik graag boven op mijn onderwerp kruip en dan krijg je als resultaat deze druipende Coprinus, waar je normaal gesproken aan voorbij zou lopen. Geen technische bewerkingen.
Geschubde inktzwam door Alfons Smits
Dakloze huiszwam door Dora & Joost Stalpers Joost & Dora Stalpers

De foto’s zijn van ons samen, we weten vaak niet eens wie wat gemaakt heeft, omdat we het meestel samen doen.

Dakloze huiszwam
Gefotografeerd in situ met statief en Canon MP-E 65 (1:1 tot 5:1), met ringflits. Deze ook 2-3x werkelijke vergroting. Reden: hoe mooi kunnen korstjes zijn, of als je wilt, een illustratie van ‘leven en laten leven’ (of ‘eten en gegeten worden’), vanwege de slak.

Kammetjesstekelzwam
Verzameld in Baarnse Bos, in holte van staande schorsloze beuk. Boven aan de stam, volledig geŽxponeerd, zaten enkele veel compactere exemplaren. Gefotografeerd met eenvoudige Sigma macrolens (max. 1:1), statief, diafragma-opening 16, geen flits, bij mij in de achtertuin op donkere ondergrond. Ik persoonlijk vind dit een van de fraaiste paddenstoelen die wij in Nederland hebben. Het wordt dit jaar onze kerstkaart.

Gewone krulzoom
Gefotografeerd op locatie met statief en Canon MP-E 65 (1:1 tot 5:1), met ringflits. Deze ongeveer 2x werkelijke vergroting. Reden: geeft fraai beeld van lamelvertakking (het is tenslotte een boleet), en het plaatje heeft esthetisch ook wel wat.

Grote sponszwam
Deze sponszwam is nog steeds raadselachtig, maar ik heb hem gekweekt en zal binnen niet al te lange tijd wel een DNA-sequentie krijgen.Ik denk eigenlijk dat door zijn parasitisme op een wond (vitale den) en misschien de andere lichtomstandigheden de groeivorm atypisch is en we dus toch met een Sparassis crispa te maken hebben. Maar zeker weten, dat duurt nog even. De foto werd gemaakt met een eenvoudige Sigma macrolens, diafragma 16, geen flits, statief. Gewoon een krankzinnige paddenstoel.
Kammetjesstekelzwam door Dora & Joost Stalpers
Gewone krulzoom door Dora & Joost Stalpers
Grote sponszwam door Dora & Joost Stalpers
Tweekleurige trechterzwam door Melchior van Tweel Melchior van Tweel

Ik ben deze herfst minder tevreden over mijn foto's. Daarom stuur ik er drie in met wat uitleg over wat mij ontevreden maakt.

Tweekleurige trechterzwam
Dit is een paddenstoelenplaatje zoals het 'hoort', maar wat ik eigenlijk heel erg saai vind. Alles is redelijk scherp en de meeste kenmerken van de soort zijn te zien. Maar gebeurt helemaal niets...

Groene schelpzwam
Dit blijkt een probeemgeval. Ondanks herhaaldelijk instellen is deze foto echt mislukt. De kleurzweem in de lamellen was niet weg te krijgen. Ik heb vaker dergelijke problemen, bijvoorbeeld bij detailfotos van mossen. Opvallend is dat de Aldert op dezelfde plek en tijdstip en met vergelijkbare camera het wel gedaan kreeg. Zou het een probleem van mijn camera zijn?

Opmerking van Aldert: Neen. Je moet accepteren dat het licht van het moment de kleuren van je foto bepaalt en dat je dus een grijskaart moet gebruiken om voor het licht te corrigeren. Als je dat niet doet, zullen de kleuren van je foto's heel vaak niet goed zijn. Ik heb deze foto opnieuw bewerkt en met name het contrast enorm vehoogd en de kleuren (RGB) apart bijgesteld. De foto die hier getoond wordt, ziet er daardoor veel beter uit dan de originele foto. Voor mijn eigen foto's gebuikte ik de grijskaart al in het veld om de camera goed in te stellen.

Echte tonderzwam
Ook dit vind ik geen perfecte plaat. Alleen de tonderzwammen onderaan zijn scherp (donker bos), maar het is wel een spannende foto. Het lijkt wel een ladder naar de hemel. Gemaakt met groothoeklens (zie vertekening) en liggend op mijn rug. Ondanks de matige kwaliteit is dit mijn favouriete foto van de drie.
Groene schelpzwam door Melchior van Tweel
Echte tonderzwam door Melchior van Tweel
Oorlepelzwam door Eline Vis Eline Vis

Oorleplezwam
Dit is een heel jong exemplaar van het oorlepelzwammetje. Zo had ik hem nog niet eerder gezien. Past mooi in mijn gewoonte van de laatste tijd baby-paddenstoelen te fotografen

Melkboleten
Deze foto vind ik leuk, omdat het zeer jonge exemplaren zijn: die hebben zo hun charme Dat heb ik ontdekt door een tijdje alleen maar jonge exemplaren te fotograferen. Alle gegevens om hen te herkennen staan op de foto en ook vond ik de foto scherp.
Melkboleet door Eline Vis
Gewoon vuurzwammetje door Nico Zander Nico Zander

Nadat de herfst heel droog begon, hetgeen we ook tijdens de fotografendag al opmerkten, is het toch nog redelijk goed gekomen met de paddenstoelen. Ik stuur regelmatig foto's op naar Waarneming.nl. Zo heb ik dit najaar ongeveer 190 verschillende soorten gespot, gefotografeerd en opgestuurd.

Gewoon vuurzwammetje
Deze foto vheb ik genomen met slecht weer in dichte bebossing met ISO 400 / f 8 / 1/3 sec. Ik vind deze foto mooi omdat er zo'n mooie kleur op zit.

Brokkelzakamaniet
Deze foto is genomen bij redelijk weer met ISO 200 / f 8 / 1/5 sec. Ik heb expres de sparrenappel erbij gelegd om de grootte te benadrukken en de vindplaats (onder spar) weer te geven.
Brokkelzakamaniet door Nico Zander
Adonismycena door Gerben Winkel Gerben Winkel

Vanaf mijn NJN-tijd (Nederlandse Jeugdbond voor Natuurstudie) ben ik steeds intensiever met de natuur en fotografie bezig. Voor mij was het fotograferen van een natuuronderwerp net zoiets als een botaniseertrommel met bijzondere plantjes die je vol verwachting als kostbare schatten thuis nog eens extra gaat bekijken. De fotografie heeft als voordeel dat het je helpt beter naar de natuur te kijken. Vooral macrofotografie helpt je om je goed de details te zien. Dat geeft je weer erg veel mogelijkheden om je daarin te specialiseren. Als je dan het geluk hebt ruimer in je vrije tijd te komen, wordt fotografie bijna een dagelijkse bezigheid en kan alle aandacht bij het onderwerp zijn. Ik prijs me zeer gelukkig dit te kunnen want het is een cadeautje als je al die mooie natuur doormiddel van de fotografie met iedereen kunt delen. Zeven jaar geleden werd ik vrijwilliger bij Staatsbosbeheer. Ik had het niet beter kunnen treffen. Mijn ogen zijn nog eens extra open gegaan voor de natuur. Aanvankelijk in hoofdzaak de insecten en de flora, daar kwamen geleidelijk de paddenstoelen bij. Eerst niet beseffende dat je die het hele jaar door kunt vinden. Door mijn vroegere werk had ik al met fotografie te maken, zo komt alles bij elkaar op de goede plaats. Als ik gebogen op de knieŽn lig om een paddenstoel te fotograferen en passerende wandelaars vragen of ik er goud aan het zoeken ben, dan antwoord ik dat dat voor mij beslist het geval is. Bovendien heeft de natuurfotografie gezorgd voor veel waardevolle contacten. Hoe kom ik ooit nog van deze leuke verslaving af!

Adonismycena
Het beheer in een Twents schraalgraslandgebied wordt deels aangepast op paddenstoelen. Na vier jaar verschenen de Adonismycena's op 20 meter afstand van de eerste vindplaats. Mycena's houden blijkbaar wel van een beetje koude, want het was de vorige keer halfweg december.

Dwergcollybia (op Zwartwordende wasplaat)
In zo'n wasplatengrasland vind je dus ook de 'opeters' van die wasplaten...
Dwergcollybia door Gerben Winkel
Kleine stinkzwam door Cees Klomp Cees Klomp

Kleine stinkzwam
Eindelijk zijn ze er weer, deze jonge spruit aanschouwde net het levenslicht en was 4 cm groot. Het blad van de beuken valt nog niet, vandaar de bruine achtergrond. Camera vertikaal onder het statief gehangen dan kan je makkelijk de compositie in het veld bepalen. Gemaakt op 9-10-2009, met Iso 200, Diafragma 6.3, Belichtingstijd 1/20 sec., Belichtingscompensatie -0.7 stap. Bewerking enkel iets verscherpt.

Groenwordende koraalzwam
Deze koraalzwam kwam ik tegen in het Horsterwold. Bewust een vierkante uitsnede gemaakt, om de compositie te versterken. Gemaakt met Iso 200, Diafragma 9, Belichtingstijd 1/2 sec., Belichtingscompensatie -0.3 stap. Bewerking vierkante uitsnede gemaakt, gespiegeld en iets verscherpt.
Groenwordende koraalzwam door Cees Klomp
Groene schelpzwam door Aldert Gutter Aldert Gutter

Groene schelpzwam
Die heb ik nog niet eerder zo fraai gezien. Gelukkig was mijn statief net lang genoeg om ze goed in beeld te krijgen. De herfstkleuren op de achtergrond verraden het jaargetijde en brengen bovendien wat sfeer. Eigenlijk zat alles mee en hoefde ik alleen maar de witbalans in te stellen met behulp van mijn nieuwe grijskaart en wat licht tegen de lamellen te reflecteren!

Rode zwavelkop
Dit is een voorbeeldplaatje geworden voor het juiste gebruik van een grijskaart. In het veld fotografeer je de kaart, zodat het licht er onder dezelfde hoek op valt als op het onderwerp en daarna maak je de foto's. Thuis kan je in het fotobewerkingsprogramma de juiste witbalans laten vaststellen door eerst de foto van de grijskaart te "scannen" en deze waarde daarna eenvoudig op de andere foto's toe te passen. Een bewerking die overigens alleen in het RAW-formaat mogelijk is.

Beide foto's werden door de computer nog 'doorgerekend' om de meest ideale contrastwaarde te bereiken. Tenslotte heb ik ze nog een beetje bijgesneden.

Paddenstoelenfotografie is al meer dan 25 jaar een hobby van mij. Altijd foeterde ik op verschillende diafilms, omdat de kleuren niet goed zouden zijn of het contrast te hoog of met kleurzweem als het licht minder goed was... Je kon ook alleen maar op het midden van de dag goede foto's maken, want flitsen is uit den boze. Nu de computersoftware de doka overbodig gemaakt heeft en de grijskaart het witbalansprobleem opgelost, is fotograferen nog veel leuker geworden!
Rode zwavelkop door Aldert Gutter

Deze webpagina werd vormgegeven door Aldert Gutter (december 2009)
Achtergrondontwerp: Gerben Winkel © 2009
Popup-techniek: Lightbox v2.02 by Lokesh Dhakar


Heeft u uw scherm al gekalibreerd? Met behulp van de knoppen op uw monitor kunt u helderheid, contrast, kleur (RGB) en de fase instellen.
Gebruik hierbij het testbeeld.
Kijk voor meer mogelijkheden en hulpmiddelen op
www.semarang.nl